Dromen zijn bedrog!

Beste vrienden,  stel u gewoon eens voor dat ge in uw bed ligt te slapen en begint te dromen. Ge droomt dat ge in een prachtig landschap in een grazige weide staat. En voor U ziet ge een stralende gestalte staan. „Dat kan alleen maar een Engel zijn!“ denkt ge. En dan begint die Engel tegen u te spreken en zegt: „Sta op, en spring in de Schelde!“ Wanneer ge wakker wordt zult ge dan waarschijnlijk zeggen „Wat voor een idiote droom was dat nu!” En dan zult ge misschien veel dingen doen, maar toch zeker niet in de Schelde springen! Ge zoudt oerdom zijn moest ge het wel doen. Dromen zijn immers bedrog! Daarom kan ik ook zo moeilijk begrijpen dat Jozef opstaat en een zwangere vrouw tot zich neemt alleen op basis van iets wat hij gedroomd heeft. Ik kan ook moeilijk begrijpen, waarom Jozef met zijn gezin naar Egypte vlucht, alleen maar omdat iemand hem dat in een droom heeft bevolen.  Alsof dromen ons betrouwbare informatie zouden verschaffen. Niemand onder ons zou op basis van een droom de koffers pakken en naar een ver vreemd land trekken. Dromen zijn een twijfelachtig medium, ze zijn weinig betrouwbaar en bieden nog minder zekerheid. Omwille daarvan maakt het Evangelie mij vandaag één ding zeer duidelijk: Dat we ons de gebeurtenissen rond de geboorte van Jezus veel te eenvoudig voorstellen.

We horen dat Maria een boodschap krijgt van een Engel, en we lezen dat ook Jozef van een Engel de boodschap krijgt dat hij die ongehuwd zwanger geworden vrouw bij zich moet opnemen. En zo krijgen we de indruk dat alles wat er daarna wordt bericht duidelijk, logisch en klaar is.

We betrappen ons er zelfs op dat we die mensen van toen zelfs benijden. Wanneer God ons door een Engel zou laten vertellen wat Hij met ons voorheeft, wanneer die Engel ons uitdrukkelijk en expliciet zou mededelen wat we allemaal moeten doen, dan zou geloven toch gemakkelijk zijn, dan zouden ook wij toch zonder meer Jezus kunnen volgen en zijn leerlingen zijn.

We betrappen ons er ook op dat we vinden dat de mensen het in Jezus’ tijd toch veel gemakkelijker hadden als wij nu. Ze hadden alles zelf meebeleefd, Jezus zelf gezien en gehoord en ze hadden rechtstreeks hun eigen oordeel kunnen vormen. Voor hen was het toch veel gemakkelijker om te geloven dan voor ons. 

Het zou mooi geweest zijn! Maar het Evangelie van vandaag zegt ons duidelijk dat dat gewoon een vrome wens is. Jozef had geen grein meer zekerheid als ieder van ons. Hij voelde zich in zijn droom door God gepakt. Hij had helemaal geen stemmen gehoord, ook niets gezien, laat staan een echt geldig bewijs in de hand. Jozef kende zijn verloofde, Maria door en door. Hij hield van haar en wist dat ze hem nooit zou beliegen of bedriegen. Zijn besluit was gebaseerd op zijn liefde voor haar en omdat hij wist dat hij haar volledig kon vertrouwen. De droom waarvan sprake in het Evangelie heeft voor hem alleen het besluit bevestigd dat zijn liefde reeds had genomen.

We moeten ons ook niet inbeelden dat het Maria veel beter is vergaan. We moeten niet denken dat zij door de straten liep in het bewustzijn “de Moeder van God” te zijn. Het Evangelie vertelt ons toch dikwijls genoeg dat ze daar gewoon staat, en dat ze de handelingen van die Jezus, haar zoon, meemaakt en beleeft, maar dat ze helemaal niets begrijpt van wat Hij doet. Maria heeft de boodschap van de Engel gezien en aanvaard vanuit het Shema Israel, vanuit haar liefde voor God, die de basis uitmaakt van haar Joodse geloof. Zij aanvaardt die opdracht van God, in de overtuiging dat wat de Eeuwige doet altijd goed is

Wat in het Evangelie staat, is voor de mensen pas achteraf en eigenlijk zelfs pas na Pasen duidelijk geworden. Op het ogenblik waarop de gebeurtenissen plaatsvonden hadden de mensen geen greintje meer zekerheid dan ieder van ons vandaag. Dat God achter alles wat er gebeurde zou staan, daar was geen enkel bewijs voor. Jozef had alleen een droom als zekerheid. Hij was, evenals ieder van ons vandaag, volkomen aangewezen op het waagstuk dat geloven altijd is. En hij had het even moeilijk als wij om Gods stem boven de vele andere stemmen in zijn tijd uit te horen.

Die hint die het Evangelie ons hier geeft vind ik zeer belangrijk. Zeker, het neemt wat van de betovering van de gebeurtenissen weg. Maar het verduidelijkt dat zelfs Jozef er heel gewoon, zonder enig bewijs, zonder enige zekerheid, en zelfs zonder ook maar de kleinste spectaculaire hint, op aangewezen was om te geloven – juist zoals wij allemaal.   

Zelfs in de tijd van Jozef van Nazareth sprak God niet duidelijker tot de mensen als Hij het vandaag nog doet. De mensen uit die tijd hadden het helemaal niet gemakkelijker om te geloven als wij. Indien geloven voor hen gemakkelijker zou zijn geweest, dan zouden er op het einde, onder het kruis, wel meer mensen hebben gestaan als twee.  Amen